Trong môi trường công nghiệp, kho xưởng, trạm xăng hay nhà máy sản xuất, các chất dễ cháy như xăng, dầu, hóa chất luôn tiềm ẩn nguy cơ gây ra hỏa hoạn lớn. Đặc biệt, khi xảy ra cháy do các chất này, mức độ lan nhanh, phát nhiệt cao và khả năng bùng phát trở lại rất nguy hiểm. Do đó, việc trang bị kiến thức và kỹ năng xử lý đám cháy do xăng, dầu, hóa chất là vô cùng quan trọng để bảo vệ con người và tài sản.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bản chất của các vụ cháy do xăng, dầu, hóa chất gây ra và đưa ra những lưu ý cụ thể trong từng giai đoạn xử lý, từ phòng ngừa đến ứng phó và hậu kiểm.
1. Nhận diện đặc điểm cháy do xăng, dầu, hóa chất
Để xử lý đám cháy hiệu quả, việc làm tiên quyết là xác định nguyên nhân đám cháy. Dưới đây là phân tích chi tiết nguyên nhân dẫn đến đám cháy:
Xăng và dầu: cháy lan nhanh, bốc khói đen
- Xăng và dầu thuộc nhóm chất lỏng dễ bay hơi, có nhiệt độ bốc cháy thấp.
- Khi cháy, ngọn lửa có màu vàng cam, sinh nhiều khói đen độc hại.
- Lửa dễ lan theo vết dầu hoặc bề mặt có xăng, gây cháy lan rất nhanh.
- Dầu có thể âm ỉ cháy dưới lớp bề mặt, khó phát hiện bằng mắt thường.
Hóa chất: nguy hiểm gấp nhiều lần
- Nhiều loại hóa chất có khả năng phản ứng mạnh với nước, gây cháy nổ dữ dội nếu dập sai cách.
- Một số chất tạo ra khí độc, ăn mòn hoặc nổ khi tiếp xúc với lửa hoặc không khí.
- Các đám cháy hóa chất thường có màu khói bất thường: xanh, vàng, tím…
2. Những sai lầm khi xử lý cháy do xăng, dầu, hóa chất
Đổ nước trực tiếp để dập lửa
Nhiều người có phản xạ đổ nước khi thấy lửa bốc lên. Tuy nhiên, với xăng và dầu, điều này cực kỳ nguy hiểm:
- Nước nặng hơn dầu, sẽ đẩy dầu nổi lên và lan rộng hơn.
- Xăng cháy trên mặt nước, tạo điều kiện cho ngọn lửa lan nhanh.
- Một số hóa chất phản ứng với nước gây nổ hoặc sinh khí độc.
Thiếu trang bị bảo hộ chuyên dụng
- Không sử dụng khẩu trang lọc độc, kính chắn mặt, quần áo chống cháy dễ dẫn đến bỏng, ngạt khói.
- Việc tiếp cận quá gần đám cháy mà không có đồ bảo hộ có thể gây thương vong nghiêm trọng.
Thiếu kiến thức phân loại đám cháy
- Nhầm lẫn giữa cháy điện, cháy hóa chất và cháy xăng dầu dẫn đến dùng sai phương tiện chữa cháy (ví dụ: dùng bình CO₂ cho đám cháy kim loại hoặc hóa chất oxy hóa).
3. Xử lý đám cháy do xăng dầu hóa chất: Chuẩn bị gì trước khi xảy ra cháy?
Đào tạo lực lượng ứng cứu tại chỗ
- Doanh nghiệp nên thành lập và huấn luyện đội PCCC cơ sở định kỳ.
- Mỗi ca làm việc cần có người nắm rõ vị trí các bình chữa cháy, van gas, hệ thống báo cháy.
Trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp
- Bình chữa cháy bột khô ABC, bình khí CO₂ hoặc bình foam (bọt) dùng cho đám cháy xăng dầu.
- Cát khô, chăn chống cháy, tấm phủ cách nhiệt tại các khu vực có rủi ro cao.
- Không sử dụng nước trong khu vực chứa hóa chất dễ phản ứng.
Sơ đồ thoát hiểm và kịch bản giả định
- Thiết lập sơ đồ thoát hiểm rõ ràng, có biển báo dạ quang, đèn chỉ dẫn lối thoát.
- Tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy định kỳ để nâng cao khả năng phản ứng khi có sự cố thật.
4. Cách xử lý đám cháy do xăng, dầu, hóa chất
Bước 1: Báo động và cắt nguồn nguy hiểm
- Ngay khi phát hiện đám cháy, phải kích hoạt chuông báo cháy hoặc hét lớn cảnh báo mọi người.
- Cắt cầu dao điện, khóa van gas nếu nằm trong vùng an toàn có thể tiếp cận.
- Tránh tạo ra tia lửa điện (không sử dụng điện thoại, công tắc gần vùng cháy).
Bước 2: Đánh giá loại cháy để chọn phương tiện phù hợp
- Cháy xăng dầu: dùng bình bọt Foam hoặc bột khô ABC. Có thể dùng cát khô hoặc chăn chữa cháy phủ lên ngăn tiếp xúc với oxy.
- Cháy hóa chất: xem nhãn nhận biết để xác định loại hóa chất. Nếu là hóa chất phản ứng với nước (ví dụ: natri, kali), tuyệt đối không dùng nước dập.
- Đối với hóa chất sinh khói độc, cần đeo mặt nạ chống độc, tránh tiếp xúc trực tiếp.
Bước 3: Tổ chức cứu người, sơ tán
- Hướng dẫn mọi người thoát hiểm theo lối an toàn, không chen lấn, không quay lại lấy đồ.
- Sơ cứu người bị thương, gọi ngay 114 và cơ quan y tế.
- Ghi nhớ số người trong khu vực để tránh bỏ sót người bị nạn.
Bước 4: Khống chế đám cháy và ngăn cháy lan
- Dập cháy từ phía đầu ngọn lửa, không đứng đối diện trực tiếp.
- Luôn giữ lối thoát phía sau.
- Nếu có nhiều bình chữa cháy, nên dùng cùng lúc để tăng hiệu quả.
5. Sau khi dập lửa: Xử lý hậu quả và kiểm tra an toàn
- Kiểm tra lại toàn bộ khu vực, tránh tình trạng cháy âm ỉ hoặc hóa chất rò rỉ.
- Thu gom các vật liệu dễ cháy, các loại hóa chất tồn dư và xử lý theo quy định môi trường.
- Lập báo cáo sự cố, đánh giá nguyên nhân, đưa ra biện pháp phòng ngừa tái diễn.
6. Các lưu ý khi làm việc tại khu vực chứa xăng, dầu, hóa chất
Trang bị nhận biết và cảnh báo rõ ràng
- Treo bảng cảnh báo “Dễ cháy – Không dùng lửa”, “Nguy hiểm – Chất độc”.
- Sử dụng biển báo dạ quang, ký hiệu tiêu chuẩn quốc tế.
Xử lý đám cháy do xăng dầu hóa chất: Hạn chế tối đa nguồn phát tia lửa
- Không hút thuốc, sử dụng điện thoại, thiết bị phát nhiệt trong khu vực nguy hiểm.
- Kiểm soát nghiêm ngặt việc hàn cắt kim loại, sửa chữa gần khu vực hóa chất.
Bảo quản hóa chất theo đúng quy định
- Phân loại hóa chất riêng biệt, tránh để các chất dễ phản ứng gần nhau.
- Sử dụng thùng chứa đạt chuẩn, có nắp đậy kín, tránh rò rỉ.
Phòng cháy và chữa cháy đối với các đám cháy do xăng, dầu, hóa chất không đơn giản chỉ là dập lửa. Đây là một quá trình đòi hỏi sự hiểu biết, kỹ năng, phối hợp nhịp nhàng và trang bị đúng cách. Với các doanh nghiệp, khu công nghiệp hay tòa nhà chứa vật liệu dễ cháy, việc xây dựng văn hóa an toàn, đào tạo nhân lực và chủ động xử lý tình huống chính là chìa khóa để bảo vệ tài sản và tính mạng con người.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đọc đã nắm rõ được cách xác định nguyên nhân đám cháy, cách xử lý đám cháy do xăng dầu hóa chất. Mời bạn đọc theo dõi Đại An Group để cập nhật những thông tin hữu ích mới nhất.
